Die vestiging en bestuur van aangeplante winterweidings

Estimated reading time: 7 minutes

• Sekere faktore speel ’n rol in die groei en volharding van weidingspesies
• Grond se fisiese gehalte moet bestuur word.
• Jaarlikse grondmonsters (of ten minste elke tweede jaar) moet geneem word om voedingstofvlakke in die grond te monitor.
• die keuse van weidingspesies en kultivars hang van grond se fisiese eienskappe.
• Besproeiingskedulering is noodsaaklik vir optimale plantproduksie.

Die waarde van intensiewe winterweidings in melkproduksiestelsels, veral in die Kaap, is groot. Sekere faktore speel ’n rol in die groei en volharding van weidingspesies om optimale produksie, gehalte en eetbaarheid te bereik. Gehalte weidingsproduksie, dierebenutting van gras, en die koste in verhouding tot produksiekoste is sleutelaanwysers vir mededingende melkproduksie.

Prof Pieter Swanepoel, medeprofessor en voorsitter van die Departement van Argronomie aan die Universiteit Stellenbosch, sê produsente wat melk vanaf aangeplante winterweidings produseer, fokus daarom op die produksie van hoë-gehalte ruvoer wat aan die voedingsbehoeftes van beeste voldoen, terwyl natuurlike hulpbronne bewaar en winsgewend bestuur word.

Grond as basis van plantproduksie

Grond is ’n nie-hernubare natuurlike hulpbron wat ‘n medium bied vir plantproduksie. Grondgehalte beskryf die grond se vermoë om te funksioneer, insluitend grondvrugbaarheid, fisiese en biologiese prosesse. Die potensiaal vir weidingsproduksie hang nie net van grondvoedingstowwe af nie, maar ook van mikrobiese aktiwiteit en die grond se fisiese eienskappe.

Elke plaas het unieke fisiese, morfologiese, chemiese en biologiese grondkenmerke. Grond word dikwels chemies gemanipuleer, terwyl die fisiese en biologiese komponente verwaarloos word, wat die produksiepotensiaal, volhoubaarheid en ekonomiese lewensvatbaarheid van weidings beïnvloed. Prof Swanepoel sê daar is verskeie belangrike grondfaktore om in ag te neem.

Voordat weidingspesies gekies kan word, is ’n goeie begrip van die grond nodig. Dit sluit grondfisiese eienskappe (soos grondtipes) asook grondvrugbaarheidseienskappe, wat die grondvoedingstofstatus aandui, in. Grondkaarte verdeel grond met dieselfde kenmerke in verskillende kampe of bestuursareas, wat dit moontlik maak om weidingspesies aan spesifieke grondvereistes soos tekstuur, diepte en dreinering te koppel en waar nodig aanvullings met kunsmis of kalk te kan maak.

Grond se fisiese gehalte moet bestuur word. Melkprodusente gebruik meestal minimum-bewerking weidingstelsels met ’n kikoejoebasis om grond teen fisiese en biologiese agteruitgang te beskerm. Dit is belangrik om die grond se fisiese toestand te monitor. Weidingsgewasse wat geskik is vir spesifieke grondomgewings moet verbou word. Lusern moet byvoorbeeld in diep, goed-gedreineerde grond geplant word, terwyl kikoejoegewasse produktief op marginale grond kan wees. Vermindering van grondversteuring deur bewerking is voordelig vir die grond.

Grondmonsters vertel ‘n storie

Jaarlikse grondmonsters (of ten minste elke tweede jaar) moet geneem word om voedingstofvlakke in die grond te monitor. Grondontledings toon aan of bykomende voedingstowwe benodig word om grondvrugbaarheid tot vereiste vlakke te verhoog, of net om die huidige vlakke te handhaaf. Sodra instandhoudingsyfers bepaal is, kan grondmonsters elke twee jaar geneem word.

Herhaalde toetsing oor verskeie jare sal die grootste voordeel in grondvrugbaarheidsbestuur bied. Dit maak die opteken van tendense in grondvrugbaarheid in elke kamp op ’n plaas moontlik, en kan gebruik word om die vordering van voedingsvlakke te monitor. Dit is ’n waardevolle hulpmiddel vir grondvrugbaarheidsbestuur van weiding.

Gras- en peulweidings in lusern en kikoejoe verhoog grondvrugbaarheid vir optimale groei en vervang voedingstowwe wat deur beweiding en uitspoeling verlore gaan. Dit is egter baie belangrik dat ’n kundige gebruik word om die interpretasie van grondontledings te behartig, aangesien daar verskeie faktore is om in ag te neem wanneer aanbevelings volgens riglyne gemaak word.

Tabel 1: Aanbevole grondvrugbaarheidsvlakke vir gemengde gras/peulweidings.

Prof Swanepoel sê kalk is nie beweeglik in die grond nie, en aangesien die meeste van hierdie weidings as minimum-bewerking weidings bestuur word, kan kalk nie in die dieper grondlae ingewerk word nie. Hy beveel aan dat grondtoetse gereeld gedoen en kalk jaarliks volgens grondtoetsresultate toegedien word. Dit geld ook vir ander grondvoedingstowwe.

Kunsmisbestuurstrategieë moet streng nagevolg word vir spesifieke bewerkingstelsels en weidingsgewasse. Grondmonsters moet elke een tot twee jaar geneem word om voedingstoftekortkominge reg te stel. Daar moet streng by die riglyne wat by die bewerkingstelsel pas, gehou word, veral om oorlaai van voedingstowwe soos stikstof (N), fosfor (P), sink (Zn), en ander te vermy.

Bestuur kunsmis strategies

Strategiese kunsmisbestuur is belangrik vir grond. Grondtoetse is nie nuttig om weidings se N-behoeftes te bepaal nie, aangesien N vinnig verander weens grondwateromstandighede, temperatuur en die groeistadium van gewasse. Baie boere dwing grondproduktiwiteit na maksimumvlakke en pas hoër N-vlakke toe om weidingsproduktiwiteit te verhoog. Dit kan negatiewe langtermyn gevolge vir produktiwiteit en omgewingsgehalte hê.

Onbedagsame N-toediening, veral in die reënseisoen, verhoog die risiko van N-uitspoeling, N-opbou in die ondergrond, en besoedeling van natuurlike hulpbronne. Die strategiese bestuur van N-kunsmis moet op belangrike beginsels gebaseer wees, soos die toediening van N tydens die aktiewe groeifase van grasse.

Toediening van hoë N-vlakke op die verkeerde tyd om buite-seisoen weiding te kry, is onekonomies. N moet toegedien word volgens aanbevole hoeveelhede op grond van weidingspesies en verwagte opbrengs. Die hoeveelheid N moet in samewerking met pH, makro- en mikro-elemente en grondstatus toegepas word.

Kry jou tydsberekening reg

Binne tien tot 14 dae na N-toediening is die N-vlak in die plante hoog, maar die droëmateriaal (DM)-inhoud laag. Plante gebruik N vir groei, wat die DM-inhoud en weidingskapasiteit verhoog. Tydsberekening van beweiding op ’n nuutbemeste weiding is ’n bestuursbeslissing wat melk/ha positief beïnvloed.

Besproeiingskedulering is noodsaaklik vir optimale plantproduksie. Daarsonder sal voedingstowwe soos N, K, en mangaan (Mn) uitgespoel word en tekorte sal ontstaan, wat laer DM-produksie veroorsaak. Grondvogbestuur hang van worteldiepte, plantgroei, grondtipe en waterbeskikbaarheid af. Die inwerkingstelling van peulgewasse, soos klawers, in grasweidings verminder die afhanklikheid van N-kunsmis en verbeter grondgehalte, aangesien die wortelstelsels die diversiteit van die mikrobe-gemeenskap ondersteun.

Deurlopende grondversteuring deur bewerking benadeel grondgehalte. Grondaggreggate beskerm organiese materiaal, en bewerking breek die grondstruktuur, wat die organiese materiaal aan mikrobiese afbreek blootstel. Dit lei tot ’n afname in organiese materiaalinhoud, wat die hoofrede is waarom minimumbewerkingstelsels wêreldwyd gebruik word. In die Suid-Kaap word kikoejoegebaseerde weidings sedert die 1990’s suksesvol bestuur onder ’n geenbewerking-regime.

Beweiding beïnvloed ook grondgehalte. Die beweidingskapasiteit bepaal hoeveel voedingstowwe deur diere se urine en mis herwin word. Beweidingsbestuur het dus ’n groot impak op grondgehalte. Dit beïnvloed die materiaal wat beskikbaar is, wat die wortelbiomassa vir mikrobiese afbreek beïnvloed. Beweiding verminder wortelgroei en laat wortelhare afsterf, wat aktiewe koolstof en energie vir mikrobes verskaf. Gematigde beweiding en gesonde kunsmispraktyke is die beste bestuursopsie vir die handhawing van weidingsproduksie en grondgehalte.

Keuse van spesies en kultivars

Prof Swanepoel sê die keuse van weidingspesies en kultivars hang van grond se fisiese eienskappe, grondvrugbaarheid (beskikbaarheid van makro- en mikro-elemente, organiese materiaal), waterbeskikbaarheid, klimaat (temperatuur, reënval, wind, humiditeit) en voerprogramvereistes af.

Kies spesies wat die beste by die plaaslike toestande pas vir jou voervloeiprogramme. Die strategiese oorbeweiding van bestaande weiding met ander weidingspesies is ’n bestuursbenadering om seisoenale voervloei, voergehalte en die melkproduksiepotensiaal van weidingstelsels te verbeter.  

Oorbeweiding van kikoejoe met ander gras- en peulgewasse is ’n benadering om seisoenale voervloei en melkproduksie te verbeter, soos in die Oos- en Wes-Kaap waar kikoejoe met gematigde gras- en peulgewasse, of kruidgewasse soos sigorei of plantaan, oorgesaai word. Die gekose kultivars moet genoeg hoë-gehalte voer lewer wanneer kikoejoe nie in die voedingsbehoeftes van hoë-produksie melkbeeste kan voorsien nie.

Raaigras in kikoejoe

Meerjarige raaigras (Lolium perenne), eenjarige raaigras (L. multiflorum), Italiaanse en Westerwolds raaigraskultivars, witklawer (Trifolium repens) en rooiklawer (T. pratense) is gewilde spesies om in ’n kikoejoe-weidingsbasis te vestig. Meerjarige raaigras se volharding hang af van die omgewing en bestuur. Die seisoenale DM-produksie van meerjarige raaigras neem jaarliks af. Daarom word dit in April/Mei in kikoejoe gevestig, wat dit in staat stel om kikoejoe in die winter en lente te oorheers, en in die somer en herfs met kikoejoe mee te ding.

Prof Swanepoel sê eenjarige raaigras bestaan uit L. multiflorum var. Westerwoldicum en L. multiflorum var. Italicum wat algemeen Westerwold- en Italiaanse raaigras genoemword.Die spesies is nou verwant, maar daar is ’n paar verskille. Italiaanse raaigras het ’n vernaliseringsgeen wat blom vertraag. Hierdie geen word afgeskakel deur wintertemperature, kort dae, en langer daglig in die lente.

Dit kan dogtergrasstamme produseer en is nie ’n werklike eenjarige raaigras nie. Volharding hang af van die temperatuur en dagliglengte. Westerwold-raaigras is ’n ware eenjarige wat vroeër blom as Italiaanse raaigras en nie dogtergrasstamme produseer nie. Westerwold-raaigras word in die herfs gevestig en produseer vinnig saad.

Invloed van temperatuur

Omgewingstemperatuur beïnvloed die groei van kikoejoe- en raaiggrasweiding. Kikoejoe se DM-produksie is die hoogste by ’n maksimum lugtemperatuur van 21°C en minimum van 9°C. Prof Swanepoel sê lig is nodig om die groei van ouer klawerstolons en roggrastillers te aktiveer.

Die produksiepotensiaal van weidings in ’n voervloeistelsel hang van die seleksie en bestuur van verskillende spesies volgens die plaas se natuurlike hulpbronne af. Die ‘bring-die-plant-na-die-grond’-konsep moet gevolg word, en beteken dat die keuse van weidingspesies gebaseer moet wees op grondeienskappe, grondvrugbaarheid, waterbeskikbaarheid, klimaat en voervloeivereistes. – Christal-Lize Muller, Veeplaas

Vir meer inligting, kontak prof Pieter Swanepoel by pieterswanepoel@sun.ac.za.