Geskryf deur Phillip Lee, bestuurder veeboerdery-oplossings, Hinterland

Daar is sekerlik oor min onderwerpe in die herkouervoedingsbedryf meer geskryf as oor lekaanvullings. Gevolglik is baie wanopvattings ook mettertyd gevorm oor wat in baie gevalle vandag as die “korrekte” lekaanvulling bestempel word.

Hoewel die ouer garde baie dinge reg gedoen het, is lekke nie noodwendig oor tyd aangepas op plase met veranderende produksiestelsels, klimaatsverandering, hoër diereprestasie en dies meer nie.

Die gevaar bestaan ook altyd dat “lekresepte” van geslag tot geslag of van boer na buurman oorgedra word, met die gepaardgaande risiko dat die lek elke keer hier en daar volgens smaak verander word. Gevolglik bevind boere hulself gereeld in ’n situasie waar so ’n lek oor tyd hoegenaamd nie meer sy doel dien nie, hetsy in terme van diereprestasie of vanuit ’n ekonomiese oogpunt.

Die grootste wanopvattings

Sekerlik een van die grootste wanopvattings in strategiese lekaanvulling is dat lekke soms as ’n wonderkuur gesien word wat kan pa staan vir ’n gebrek aan fundamentele bestuursbeginsels. Nie eens die beste produkte en lekprogramme kan vir substandaard kuddebestuurspraktyke, swak weidingsbestuur of swak kuddegesondheid vergoed nie.

Die gemiddelde lekinname van ’n grootvee-eenheid (GVE) vorm tussen 3,5% en 5% van die totale jaarlikse droëmateriaalinname. Produsente verloor die stryd met die oorblywende 95% en verwag soms dat lekke alles moet reg dokter.

Elke plaas is uniek

In die tweede plek is die reël van veralgemening. Dit is wanneer ’n produsent glo as ’n bepaalde produk (of in baie gevalle ’n tuisgemengde rantsoen) by sy buurman werk, dit by hom ook moet werk. Indien dit nie die geval is nie, kry so ’n produk baie gou ’n onnodige swak reputasie.

Boere kan nie ’n haelgeweer-benadering met lekaanvulling volg nie. Elke plaas is uniek – van die bestuur regdeur tot by die tipe weiding en diere. Dit is dus belangrik dat ’n boer se lekprogram by sy plaas en die behoeftes van sy diere moet pas. Nog belangriker is dat sy lekprogram buigsaam moet wees sodat dit voortdurend aangepas kan word indien nodig.

In die derde plek, en verseker een van die warmste debatte in lekaanvulling, is die koste van lekke. Produsente moet altyd enige vorm van aanvulling ekonomies kan regverdig en tot elke prys verhoed dat produksie gekoop word, maar hier moet ’n fyn balans gehandhaaf word.

Daar is al baie geskryf oor die ekonomiese voordele van ’n korrekte strategiese lekaanvulling en baie navorsing is gedoen om die bewese voordele hiervan op belangrike ekonomiese parameters soos konsepsiesyfers, kalf- en lampersentasies, speengewig en herkonsepsiepersentasie uit te wys.

Koste van lekke

Is lekke regtig duur of moet ’n mens eerder wonder hoe duur dit is om nié lekke te gee nie? Ons weet almal wat die korrelasie tussen liggaamskondisietelling en konsepsiepersentasie is.

By die ekonomie van lekaanvulling kom die rand-per-sak-debat ook ter sprake. ’n Mens moet daarteen waak dat ’n goedkoop lek gemeet aan rand per sak nie uiteindelik dalk ’n baie duur opsie is nie.

Produsente maak hulself soms daaraan skuldig dat lekke verwater word om koste te bespaar. Die feit is egter dat lekke ’n alles-of-niks-benadering verg. Kortpaaie kan dalk na ’n oplossing lyk, maar oor die lang duur word ’n hoë prys hiervoor betaal.

Diere se basiese behoeftes

Geen lekprogram sal suksesvol wees as ’n mens nie in die basiese behoeftes van diere voorsien nie. Die grootste enkele rede waarom lekke in hul doel faal, is omdat genoeg natuurlike weiding nie beskikbaar is nie.

Maak dus seker dat jou lekprogram vir jou tipe dier en produksiestelsel aangepas is. Maak ook seker dat dit in lyn is met die gehalte van en hoeveelheid natuurlike hulpbronne. Dit is normaal dat twee buurmanne op dieselfde tydstip twee totaal verskillende lekstrategieë kan volg as gevolg van faktore soos kondisie, produksiestatus of weidingsgehalte.

Doen die korrekte ekonomiese berekeninge vir jou plaas en omstandighede, eerder as om bloot die goedkoopste produk te koop. Werk die verskillende innamepeile vir jou diere uit in verhouding tot die leksamestelling en grond jou berekening op lekkoste per dier per dag.

Vir meer inligting, kontak Phillip Lee by 082 971 8692 of epos Phillip.Lee@Hinterland.co.za.

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY